Mobbing, psikolojik rahatsızlıkları beraberinde getiriyor

Ustalaşmış yaşamın çalışanlardan beklediği; stres yönetimi, yoğun iş temposuna ve esnek emek verme saatlerine uyum şeklinde kriterler çalışanlar için kimi zaman baskı unsuruna dönüşüyor. Emek harcama yaşamının içinde kişinin bedensel, ruhsal ve zihinsel dayanıklılığını hedef alan mobbingin nerede başladığını, bileşenlerinin neler bulunduğunu özetleyen Psikoloji Bölüm Başkan Yardımcısı Dr. Öğr. Üyesi Derya Deniz,  emek verme yaşamında baş edilmesi minimum ispatlanması kadar zorluk derecesi yüksek mobbingin ruhsal boyutu hakkında merak edilenleri yanıtladı.

Mobbing, psikolojik rahatsızlıkları beraberinde getiriyor #1

ANLIK KRİZ VE GEÇİCİ İLETİŞİM PROBLEMLERİNDEN FARKLI

Mobbingin işyerlerinde yaşanmış olan anlık krizlerden, stres faktörlerinden ya da geçici kontakt problemlerinden değişik bulunduğunu belirten Dr. Öğr. Üyesi Derya Deniz, sürecin başlangıç noktasının çoğunlukla kişiler içinde bir zıtlaşma ile tetiklendiğini beyan etti. Probleminin, iş kaynaklı olabileceği şeklinde kişisel sebeplerle de başlayabileceğini ifade eden Dr. Öğr. Üyesi Deniz, süreç içinde çoğu zaman, dolaylı ve incitici yolların tercih edildiğini dile getirdi.

Mobbingin dizgesel, devamlı, zamana yayılan kurnaz bir süreç bulunduğunun gözden kaçırılmaması icap ettiğini ifade eden Dr. Öğr. Üyesi Derya Deniz “Bu kapsamda gövde ve ruh sağlığını hedef alan fiil ve girişimler var. Bunlar, mağdurla konuşmamak, mağduru toplumsal gruplardan dışlamak ya da ağır bir iş yükü altında bırakmak, mağdurun dedikodusunu yapmak, değerleriyle alay etmek, taklidini yapmak, mağdura sözel, fizyolojik sertlik uygulamak, cinsel rahatsız etme mobbing davranış kalıplarının başlangıcında geliyor. Sessizlik, kişiyi görmezden gelmiş olarak cezalandırma şeklinde son aşama eylemsiz, ispatı zor eylemler de bu kapsamda değerlendirilebilir” dedi.

Mağdurların maruz kaldıkları dizgesel, süreklilik arz eden eylemleri anlaması için üstünden ciddi bir vakit geçmesi icap ettiğini belirten Deniz, “Mobbing üstüne meydana getirilen çalışmalarda mağdur olan kişilerin mükemmeliyetçi, kırılgan, mesuliyet duygusu yüksek şeklinde etik nitelikler üstünden tanımlanıyor sadece mobbing uygulayana ilişkin devamlı net bir portre çizilemiyor” dedi.

Mobbing, psikolojik rahatsızlıkları beraberinde getiriyor #2

YETERSİZLİK DUYGUSU OLANLAR DAHA ÇOK MOBBİNG YAPIYOR

Dr. Öğr. Üyesi Derya Deniz, mobbing meydana getiren kişinin, ön plana çıkan özelliklerini ise şöyleki özetledi: “Mobbing faillerine ilişkin araştırmalar; bu kişilerin çoğu zaman yetersizlik duyguları ile boğuşan, karşısındaki kişileri kendisine tehdit olarak gören ve etik gelişimlerini tamamlayamamış kimseler olduğu noktasında birleşiyor. Yanı sıra narsistik ya da antisosyal kişilik yapısında olanlar, sadistik kişilik özellikleri gösterenler, kin güden kimseler, paranoid (aşırı şüpheci) olanlar, kılı kırk yaracak kadar mükemmeliyetçi yapıdaki kişiler de fail olarak karşımıza çıkıyor. Bu kişiler söz mevzusu davranışları çoğu zaman hayatları süresince bir kişiye sergilemedikleri şeklinde bir şahıs üstünde mobbing davranışlarını sergileyip onu yıldırdıktan sonrasında hedef değişimine de gidebiliyorlar.”

Mobbing öyküsünün saldırganlık, damgalama ve travma olmak suretiyle genel itibarıyla üç sürece ayrıldığını ifade eden Dr. Öğr. Üyesi Deniz, mobbingin başlangıç sebebi değişse de belli davranış kalıplarının değişmediğini belirtti.

Sürecin aşamalarını açıklayan Deniz, “Mağdurun kontakt kurması ya da toplumsal ilişkilerden izole edilmesi ile süregelen hücum süreci bir öteki deyişle ilk aşama. Bu aslen dikkatle yönetmesi ihtiyaç duyulan temel evre. Şu sebeple bu aşama, genel anlamda mağdur tarafınca geçici ya da baş edilmesi mümkün bir güçlük olarak değerlendiriliyor. Mobbingin ilk sinyali olan bu davranışların mesajları doğru okunmadığı takdirde; eylemlerin sertleşme ihtimali yükseliyor” dedi.

Mobbing, psikolojik rahatsızlıkları beraberinde getiriyor #3

MOBBİNGİN FARKINDA OLDUĞUNUZU BELLİ EDİN

İlk evreyle karşı karşıya kalındığı noktada kişinin karşı tarafa söz mevzusu davranışların sakince belli edilmesi icap ettiğini öneren Deniz, “Direkt bir kontakt kurarak probleminin ne olduğu üstüne konuşmayı talep edin ve çözüm odaklı aksiyona odaklanın. Çözüm odaklı aksiyonlar; işyerinde yönetim kadrolarını haberdar etmek, aile ve dost çevresinden toplumsal destek almak, gereksinim halinde çekinmeden mevzunun uzmanı bir psikolog ya da psikiyatristten yardım alınması olabilir” ifadelerini kullandı.

Faillerin saldırganlık göstermeye başladığı ilk aşamalarda mağdur bekleyişte olursa ya da saldırgan davranışlarla yanıt verirse bir süre sonrasında ‘damgalama’ evresi başlıyor diyen Deniz, mobbingin takip eden öteki aşamalarını şöyleki söyledi: “İşyerinde kendisine ilişkin zor ve problemli algısıyla baş etmeye çalışan mağdur; ruhsal ve fizyolojik olarak yaşamış olduğu yıpranmayla bir süre sonrasında emek verme verimliliği anlamında da açmaza giriyor ve yetersiz sıfatıyla damgalanıyor. Damgalama aşamasının mağdur açısından en ağlatısal tarafı ise; bir süre sonrasında kendisine yüklenen tüm sıfatları içselleştirmesi. Hücum ve damgalamanın çıktısı olarak değerlendirilebilecek üçüncü aşama ise travma. Hücum ve damgalama aşamasında çözüm odaklı aksiyonun alınmadığı ve ihtiyaç duyulan desteğin sağlanmadığı noktada mağdurun;  fizyolojik ya da ruhsal problemler yaşaması ise olası.”

Mobbing, psikolojik rahatsızlıkları beraberinde getiriyor #4

PSİKOLOJİK SORUNLARI BERABERİNDE GETİRİYOR

Dr. Öğr. Üyesi Derya Deniz, mobbing sonucu ruhsal anlamda en sık karşılaşılan tablonun ‘Majör Depresyon’ ve ‘Travma Sonrası Stres Bozukluğu’ bulunduğunu söyleyerek, “İnsana en büyük ziyanı veren travma tipinin; insan eliyle, bile isteye meydana getirilen travmalardır. Bilhassa kişinin tanımış olduğu, bilmiş olduğu insanoğlu tarafınca bu tür durumlara maruz kaldığında sonuçlar daha büyük olabilir” dedi.

Mobbing davası hali hazırda devam eden ya da süreci hem hukuki hem de ruhsal açıdan geride bırakarak yeni bir sayfa açmaya hazırlanan mağdurların çeşitli önyargılarla da karışılabildiğini vurgulayan İstanbul Kültür Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Psikoloji Bölüm Başkan Yardımcısı Dr. Öğr. Üyesi Derya Deniz, ön yargılarla savaşım sürecinde önerilerde bulunmuş oldu ve sözlerini şöyleki tamamladı: “Mobbingle ilişkili olarak kuşku ile yaklaşılacak unsurlar işyerinin kendisi ve faillerdir. Mağdura kuşku ile yaklaşmak oldukça sakıncalı bir tutum. Bundan dolayı mağdur, gereksinim hissettiğinde hiçbir çekince duymadan destek almak adına adım atmalı. Bunu başardığında kendisi hakkında ne kadar doğru bir karar verdiğini kesinlikle anlayacaktır. Yaşamda ne yazık ki krizler, kayıplar, ayrılıklar ya da travmalar içeriyor. Bunlar insanoğlu için oldukça zorlayıcı deneyimler. Kişinin bilişsel ya da duygusal süreçleri bu zorluklardan etkilenebilir. Biriciklik duygumuz ya da hakkaniyet istencimiz hasar görebilir. Mühim olan yaşadığımız bu vakalarla beraber yada sonrasında düşünüş ve inançlarımızın iyi mi şekillendiğidir. Kendimize ya da dünyaya ilişkin genelleyici, karamsar, rasyonel olmayan inançlar geliştirdiğimiz ve onları kılavuz aldığımız takdirde problemler devam edebilir. Bu durumda tekrardan itimat duygumuzu inşa etmekte zorlanabiliriz. İşe yada toplumsal çevremize uyumda problemler yaşayabiliriz. Bunlara mahal vermemek için şahıs, psikolojisindeki negatif değişimlere farkındalığı ve ihtiyacı uyarınca tıbbi ve ruhsal destek aldığında öz kaynaklarını daha iyi şekilde kullanabilir.”



Source bağlantı

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here